Katarakt Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tanı Süreci

Göz muayenesinden “kataraktınız başlamış” cümlesiyle çıkan kişilerin çoğu aynı iki soruyla eve döner: bu ne kadar ciddi ve ne yapmam gerekiyor. Cümlenin kendisi ürkütücü gelir, çünkü katarakt halk arasında hâlâ görme kaybıyla, hatta körlükle birlikte anılır.

Oysa katarakt, gözün doğal merceğinin zamanla saydamlığını yitirmesidir ve pek çok kişide yıllar içinde yavaşça ilerler. Kimi hastada tanı konduktan sonra uzun süre yalnızca düzenli takip yeterli olur. Kimi hastada ise görme, günlük hayatı zorlayacak kadar bozulur ve tedavi planlanır. Arada bir tercih değil, bir zamanlama sorusu vardır.

Bu yazı kataraktın ne olduğunu, hangi belirtilerle kendini gösterdiğini, hangi tabloların onunla karıştırıldığını ve göz muayenesinde tanının nasıl konduğunu anlatıyor.

Net Cevap: Katarakt, göz bebeğinin arkasındaki doğal merceğin saydamlığını kaybederek matlaşmasıdır ve en sık nedeni yaşlanmadır. Bulanık görme, renklerin solması, gece görüşünün bozulması ve ışık kamaşması tipik belirtileridir. İlaç ya da damlayla geri döndürülemez. Tanı, göz hekiminin yapacağı ayrıntılı muayeneyle konur; tedavi kararı ise kişinin görme ihtiyacına göre verilir.

Katarakt nedir?

Katarakt, göz bebeğinin hemen arkasında yer alan doğal merceğin saydamlığını kaybetmesidir. Bu mercek sağlıklı durumdayken cam gibi berraktır ve dışarıdan gelen ışığı ağ tabaka üzerine odaklar. Merceği oluşturan proteinlerin yapısı zamanla bozulup kümelendiğinde saydamlık azalır, ışık düzgün geçemez ve görüntü bulanıklaşır.

Sürecin belirleyici özelliği çoğu kişide yavaş ilerlemesidir. Mercekteki matlaşma yıllar içinde arttığı için kişi değişimi gün gün fark etmez; pek çok hasta görmesinin ne kadar azaldığını ancak bir karşılaştırma yapabildiğinde anlar. Bir gözünü kapatıp diğeriyle baktığında ya da eski bir gözlüğünü denediğinde aradaki fark birdenbire görünür hale gelir. Bu nedenle yakınmanın başlangıç tarihi hastalar tarafından neredeyse hiçbir zaman net verilemez.

Katarakt bir tümör, zar ya da göz üzerinde büyüyen bir doku değildir. Halk arasında “göze perde inmesi” olarak anılması bu yanlış anlaşılmayı besler.

Göz merceği ne işe yarar?

Doğal mercek iki iş yapar: ışığı ağ tabakaya odaklar ve yakına bakarken şeklini değiştirerek odağı ayarlar. Kırk yaşından sonra bu şekil değiştirme yeteneği azalır ve yakın gözlüğü ihtiyacı başlar. Kataraktta ise sorun odaklama değil saydamlıktır; mercek ışığı geçirmekte zorlanır. Ayrım önemlidir, çünkü tedavinin neden ilaçla değil merceğin değiştirilmesiyle yapıldığını açıklayan şey budur.

Katarakt belirtileri nelerdir?

Kataraktın en tipik belirtisi ağrısız ve yavaş ilerleyen bulanık görmedir. Görüntü buğulu bir camın ardından bakılıyormuş gibi netliğini kaybeder; bu bulanıklık gözü ovmakla ya da gözlük numarası değiştirmekle düzelmez.

Bulanıklığa çoğu zaman renk algısındaki değişim eşlik eder. Renkler soluklaşır, beyazlar hafifçe sararmış görünür ve özellikle mavi tonları ayırt etmek zorlaşır. Değişim çok kademeli olduğu için kişi bunu kendi başına neredeyse hiç fark etmez.

Işıkla ilgili yakınmalar ayrı bir gruptur ve günlük hayatı en çok zorlayan başlıktır. Güneşli havada görme belirgin biçimde azalabilir, karşıdan gelen far ışığı dağılarak göz kamaştırabilir, ışık kaynaklarının etrafında hale görülebilir; gece araç kullanmakta zorlanmak ise kataraktı olan kişilerin en sık dile getirdiği ilk şikâyetlerdendir.

Daha az bilinen bir belirti ise tek gözle bakıldığında görülen çift ya da gölgeli görüntüdür. Mercekteki matlaşma düzensiz dağıldığında ışık farklı açılarda kırılır ve tek gözde ikili görüntü ortaya çıkabilir. Bu bulgunun, her iki gözle bakıldığında ortaya çıkan çift görmeden ayrılması gerekir. İkincisi göz kaslarını ve sinir sistemini ilgilendirir, farklı bir değerlendirme gerektirir ve aciliyet taşıyabilir.

Erken dönemde fark edilen ilk değişiklikler

Erken katarakt çoğu zaman sessizdir. İlk fark edilen şey genellikle görme keskinliği değil konfor kaybıdır: okurken artan ışık ihtiyacı, akşam saatlerinde çabuk gelen göz yorgunluğu, alacakaranlıkta netliğin belirgin düşmesi. Kişi bunu çoğunlukla yaşlanmanın olağan bir parçası sayar ve dile getirmez.

Bu dönemde kişiyi hekime götüren şey de nadiren bulanıklıktır. Katarakt çoğunlukla ehliyet yenileme muayenesi, rutin göz kontrolü ya da yıllık sağlık kontrolü sırasında tesadüfen saptanır.

Sık karıştırılan durum: gözlük numarasının sık değişmesi

Katarakt gelişirken merceğin kırıcılığı değişebilir ve bu, gözlük numarasında kaymaya yol açar. Kişi altı ayda bir gözlüğünü değiştirmek zorunda kaldığını fark eder.

Bu kaymanın kafa karıştırıcı bir sonucu vardır. Uzun yıllar yakın gözlüğü kullanan bazı kişilerde kırıcılık miyopiye doğru kaydığında yakın görme bir süre için düzelir ve kişi gözlüksüz okuyabilir hale gelir. Hastalar bunu olumlu bir gelişme sanır, oysa çoğu zaman mercekteki değişimin ilerlediğinin işaretidir.

Kısa aralıklarla tekrarlayan gözlük numarası değişimi, tek başına göz muayenesi için yeterli bir gerekçedir. Numaranın neden kaydığını anlamak, yeni gözlük yazdırmaktan daha önceliklidir. Aksi halde asıl neden gözden kaçar ve yalnızca sonuç düzeltilmiş olur.

Sık Yapılan Yanlış

Katarakt için “olgunlaşmasını beklemek” gerektiği yaygın bir inanıştır ve eski cerrahi yöntemlerden kalmadır. Güncel yaklaşımda beklemenin ölçütü merceğin sertliği değil, kişinin görmesinin günlük hayatını ne ölçüde zorladığıdır. Aşırı sertleşmiş mercek cerrahiyi kolaylaştırmaz, zorlaştırır.

Vakit Kaybetmeden Hekime Başvurulması Gereken Durumlar

Katarakt yavaş ilerleyen ve ağrısız bir tablodur. Aşağıdaki bulgular kataraktın olağan seyrine ait değildir ve başka bir göz sorununa işaret edebileceği için gecikmeden değerlendirilmelidir:

• Görme birkaç saat ya da birkaç gün içinde ani biçimde azaldıysa
• Gözde ağrı, belirgin kızarıklık veya bulantı ve kusmanın eşlik ettiği baş ağrısı varsa
• Görme alanının bir bölümünde perde inmesi ya da karartı tarifleniyorsa
• Ani başlayan ışık çakmaları veya gözde birdenbire artan uçuşan cisimler ortaya çıktıysa
• Her iki gözle bakıldığında çift görme başladıysa
• Göze darbe aldıktan sonra görmede değişiklik olduysa
• Diyabeti olan bir kişide görme kısa sürede belirgin biçimde bozulduysa

Bu bulguların hiçbiri kataraktın ilerlemesi sayılarak beklenmez. Acil değerlendirme gerektiren göz tabloları ağrısız ve sinsi başlayabildiğinden, şüphe durumunda aynı gün göz hekimine başvurmak doğru yaklaşımdır.

Katarakt türleri nelerdir?

Katarakt tek bir görünüm değildir. Mercekteki matlaşmanın nerede başladığına göre farklı tipler tanımlanır ve bu tiplerin her biri farklı bir yakınma örüntüsü üretir. Aynı kişide birden fazla tip bir arada bulunabilir.

Ayrımın pratik değeri yüksektir. Kişinin en çok neden yakındığı, hangi tipin geliştiği hakkında fikir verir.

Muayenede hekimin baktığı şey de tam olarak budur. Matlaşmanın merceğin neresinde olduğu hem yakınmanın niteliğini hem ilerleme hızını belirler. Bazı tiplerin daha erken yaşta ve belirli nedenlerle ortaya çıkması ise altta yatan bir durumun araştırılmasını gerektirir. Bu nedenle tanı yalnızca kataraktın varlığını değil, tipini de kapsar.

Nükleer katarakt

Merceğin merkezinde başlar ve yaşa bağlı kataraktın en sık görülen tipidir. Yavaş ilerler, merkez zamanla sarımsı bir renk alır, uzak görme öncelikle etkilenir. Bu yavaşlık nedeniyle tanı çoğu zaman rutin bir muayenede konur.

Kırıcılığın miyopiye kayması en çok bu tipte görülür. Yakın görmenin geçici olarak düzelmesi tablosu çoğunlukla nükleer kataraktın işaretidir ve hastanın yanlış yorumladığı bulgu genellikle budur.

Kortikal katarakt

Merceğin kenarından merkeze doğru ilerleyen çizgisel bulanıklıklarla seyreder. Bu yapı ışığı dağıttığı için en belirgin yakınma kamaşmadır; kişi özellikle gece far ışığından ve güneşli havada parlamadan rahatsız olur.

Arka subkapsüler katarakt

Merceğin arka yüzeyinde, ışığın odaklandığı hattın tam üzerinde geliştiği için diğer tiplere göre çok daha hızlı yakınma üretir. Küçük bir matlaşma bile görmeyi belirgin biçimde bozabilir.

Yakınma örüntüsü de farklıdır. Parlak ışıkta ve yakın çalışırken görme daha çok etkilenir. Kişi güneşli havada ya da okurken zorlanır ama loş ortamda görece rahat edebilir.

Bu tip diğerlerine göre daha genç yaşlarda ortaya çıkabilir ve özellikle diyabet ile uzun süreli kortikosteroid kullanımıyla ilişkilendirilir. Elli yaşın altında saptandığında altta yatan nedenin araştırılması gerekir, çünkü bu araştırma yalnızca göz muayenesiyle sınırlı kalmaz.

Katarakt neden olur?

Kataraktın arkasında tek bir neden yoktur. Merceği oluşturan proteinlerin yapısını bozan her etken uzun vadede saydamlık kaybına katkıda bulunabilir; bu etkenlerin bir kısmı kaçınılmaz, bir kısmı değiştirilebilir niteliktedir.

Yaşlanma listenin en başında gelir ve kataraktın açık ara en sık nedenidir. Altmış yaşından sonra mercekteki değişiklikler o kadar yaygındır ki belirli düzeyde bir matlaşma neredeyse beklenen bulgu haline gelir. Bu, herkesin ameliyat olacağı anlamına gelmez; matlaşmanın varlığı ile görmeyi bozacak düzeye ulaşması birbirinden farklı şeylerdir.

Yaş dışındaki nedenler ise kataraktın daha erken ortaya çıkmasına yol açabilir.

Yaşa bağlı katarakt

Yaşa bağlı katarakt, mercek proteinlerinin yıllar içinde biriken hasarla yapısını değiştirmesi sonucu gelişir. Genellikle her iki gözde görülür ancak iki göz aynı hızda ilerlemez; hastalar bu nedenle sıklıkla bir gözünün diğerinden belirgin biçimde kötü gördüğünü tarifler.

Diyabet ve katarakt ilişkisi

Diyabet, kataraktın hem daha erken yaşta ortaya çıkmasına hem de daha hızlı ilerlemesine yol açabilen en önemli sistemik nedendir. Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesi mercek içindeki biyokimyasal dengeyi bozar.

Diyabeti olan kişilerde ayrıca kan şekeri dalgalanmalarına bağlı geçici görme bulanıklıkları görülebilir. Şeker yükseldiğinde merceğin su içeriği değişir, kırıcılık kayar ve görme birkaç gün içinde belirgin biçimde bozulup yeniden düzelebilir. Bu tablo sıklıkla kataraktla karıştırılır, oysa geri dönüşlüdür ve kan şekeri dengelendiğinde düzelir.

Diyabetin gözdeki etkisi mercekle sınırlı değildir. Ağ tabakadaki damarları ilgilendiren diyabetik retinopati erken evrede hiçbir belirti vermeden ilerleyebildiği için, tip 2 diyabet tanısı almış kişilerde düzenli göz dibi muayenesi ayrı bir takip başlığıdır. Bu takip, dahiliye ve göz hastalıkları değerlendirmelerinin birlikte yürütülmesini gerektirir. Görmede bir bozulma hissedilmemesi, ağ tabakanın etkilenmediği anlamına gelmez.

İlaç, travma ve doğumsal nedenler

Uzun süreli kortikosteroid kullanımı kataraktın bilinen ilaç kaynaklı nedenidir ve hem ağızdan hem damla formundaki kullanımda görülebilir. Bu, ilacın gereksiz olduğu anlamına gelmez. Tedavi kararı ve süresi ilgili hekimin değerlendirmesine aittir. Yalnızca, uzun süre kortizon kullanan kişilerde göz kontrolünün planlanması yerinde olur.

Göze alınan künt ya da delici darbeler travmatik kataraktla sonuçlanabilir ve bu tablo darbeden yıllar sonra da ortaya çıkabilir.

Doğumsal katarakt ise bebeklerde görülür ve göz tembelliği riski nedeniyle erken fark edilmesi kritiktir. Yenidoğan ve bebeklik dönemi çocuk sağlığı kontrollerinde göz değerlendirmesinin rutin olarak yer almasının nedeni budur. Bebekte göz bebeğinde beyazımsı bir yansıma fark edilmesi, gecikmeden değerlendirilmesi gereken bir bulgudur.

Katarakt mı, başka bir göz hastalığı mı?

Bulanık görme kataraktın en tipik belirtisidir ama kataraktın tekelinde değildir. Aynı yakınmayla gelen kişilerde birbirinden çok farklı tablolar saptanabilir ve ayrım yalnızca muayeneyle yapılır. Ayrımın neden bu kadar önemli olduğunun çok pratik bir cevabı vardır: kataraktta beklemek çoğu zaman zararsızken, bazı tablolarda kaybedilen zaman geri gelmez.

Göz tansiyonu, yani glokom, kataraktla en sık karışan tablodur. Karışmasının nedeni ikisinin de ağrısız ilerlemesi ve ikisinin de ileri yaşta sık görülmesidir. Ancak seyirleri temelden farklıdır: katarakt merkezi görüşü bulanıklaştırırken, glokomun sık görülen tipi önce yan görüşü sessizce daraltır ve kişi bunu genellikle çok geç fark eder. Kataraktta kaybedilen görme merceğin değiştirilmesiyle geri kazanılabilir; glokomda kaybedilen görme alanı ise geri gelmez. İki hastalık aynı kişide birlikte de bulunabilir, dolayısıyla birinin varlığı diğerini dışlamaz. Göz tansiyonunun belirtileri ve takibi bu nedenle ayrı bir başlık olarak değerlendirilir.

Sarı nokta hastalığı ikinci sık karışan tablodur ve ayırt edici ipucu bulanıklığın niteliğidir. Kataraktta görüntünün tamamı buğulanır; sarı nokta hastalığında ise merkezde bir leke ya da bozulma tarif edilir, düz çizgiler dalgalı görünebilir ve okurken harflerin ortası kaybolabilir. Kişi yüzleri seçmekte zorlanır ama çevresel görüşü korunur.

Ağ tabakayla ilgili aciller tamamen ayrı bir gruptur ve zaman baskısı taşır. Ani başlayan ışık çakmaları, gözün önünde birdenbire çoğalan uçuşan cisimler ve görme alanında perde hissi bu grubun uyarı bulgularıdır.

Kuru göz ise en sık atlanan ve en kolay karıştırılan durumdur. Gün içinde dalgalanan bulanıklık, ekran karşısında artan yakınma ve göz kırpınca kısa süreli düzelen görüntü kuru gözü düşündürür. Kataraktın bulanıklığı ise gün içinde belirgin biçimde değişmez ve göz kırpmakla düzelmez. Bu ayrımın pratik değeri yüksektir, çünkü kuru göz çok daha basit bir başlıktır ve doğru saptandığında gereksiz kaygıyı ortadan kaldırır.

Katarakt tanısı nasıl konur? Muayenede ne yapılır?

Katarakt tanısı, kişinin anlattığı yakınmalarla başlayan ve göz hekiminin yapacağı ayrıntılı muayeneyle tamamlanan bir süreçtir. Kan tahlili ya da görüntülemeyle konan bir tanı değildir; merceğin doğrudan görülmesi gerekir.

Muayene tipik olarak yakınmanın ayrıntılandırılmasıyla başlar. Bulanıklığın ne zaman başladığı, hangi durumlarda arttığı, gece görüşünün nasıl olduğu ve gözlük numarasının son dönemde değişip değişmediği sorulur. Diyabet ve tansiyon gibi sistemik hastalıklar, kullanılan ilaçlar, geçirilmiş göz ameliyatları ve göze alınan darbeler ayrıca sorgulanır. Bu sorgulama bir formalite değildir; kataraktın tipini ve olası nedenini büyük ölçüde belirler.

Ardından görme keskinliği ölçülür ve gözün ön bölümü değerlendirilir.

Muayenenin son bölümü gözün arka bölümüne ayrılır ve tanının en kritik parçasıdır. Amaç yalnızca kataraktı görmek değil, görmeyi bozan başka bir nedenin bulunup bulunmadığını anlamaktır. İleri düzeyde matlaşmış bir mercek arka bölümün değerlendirilmesini zorlaştırabilir ve bu durumda ek yöntemlere başvurulması gerekebilir.

Görme keskinliği ve yarıklı lamba muayenesi

Görme keskinliği standart bir tablo üzerinden her iki göz için ayrı ayrı ölçülür ve gerektiğinde gözlük camlarıyla düzeltilmiş değer de kaydedilir. Yalnızca bu ölçüm bile yol göstericidir, çünkü kişinin tarif ettiği zorlanma ile ölçülen değer her zaman örtüşmez.

Yarıklı lamba adı verilen özel mikroskopla mercek doğrudan incelenir. Matlaşmanın yeri, yoğunluğu ve tipi bu muayenede belirlenir. İşlem ağrısızdır ve birkaç dakika sürer.

Göz dibi ve göz içi basıncı değerlendirmesi

Göz dibi muayenesi için genellikle göz bebeğini büyüten damla kullanılır. Damlanın etkisi birkaç saat sürdüğünden bu muayeneden sonra yakını okumak zorlaşır ve ışık hassasiyeti artar. Bu nedenle muayeneye araç kullanmadan gelinmesi önerilir.

Göz içi basıncının ölçülmesi glokomun dışlanması açısından gereklidir ve kataraktı olan her hastada rutin olarak yapılır. İki hastalık aynı kişide birlikte bulunabildiği için, yalnızca kataraktın görülmesi diğerini dışlamaz.

Diyabeti olan kişilerde göz dibi muayenesi ayrıca ağ tabaka değerlendirmesi anlamına gelir ve katarakt varlığından bağımsız olarak belirli aralıklarla tekrarlanır. İki değerlendirme aynı muayenede yapılabilir, ancak takip aralıkları farklı belirlenir. Bu ayrımı bilmek, kişinin “gözümü zaten kontrol ettirdim” diyerek ağ tabaka takibini atlamasını önler.

Hekime Sorulacak Sorular

Katarakt tanısı konduğunda muayene sırasında sormanız işinizi kolaylaştırır:

• Kataraktım hangi tipte ve hangi gözümde daha ileri?
• Görmemdeki azalmanın tamamı kataraktan mı kaynaklanıyor, başka bir neden var mı?
• Bir sonraki kontrolüme ne zaman gelmeliyim?
• Kullandığım ilaçlar arasında merceği etkileyebilecek bir ilaç var mı?

Katarakt ilerledikçe ne olur?

Tedavi edilmediğinde katarakt ilerlemeye devam eder ve mercek zamanla sertleşir. Görme giderek azalır; ileri evrede kişi ışığı algılamakla birlikte şekilleri seçemez hale gelebilir.

İlerlemenin hızı kişiden kişiye belirgin biçimde değişir. Bazı hastalarda matlaşma yıllarca aynı düzeyde kalır ve görmeyi ciddi biçimde etkilemez; bazılarında ise özellikle diyabet gibi eşlik eden bir durum varsa süreç daha hızlı işler. Bu değişkenlik, takip aralığının her hasta için ayrı belirlenmesinin nedenidir.

Çok ilerlemiş kataraktın kendi başına yol açabileceği ek sorunlar da vardır. Aşırı sertleşen ve şişen mercek göz içi sıvı dolaşımını etkileyerek basıncı yükseltebilir, göz ağrılı hale gelebilir ve ileri evrede yapılan cerrahi teknik olarak daha zor olur.

Kataraktı olan bir kişi ne sıklıkla kontrole gitmeli?

Katarakt tanısı konduktan sonra takip aralığı için herkese uyan tek bir süre yoktur. Aralık, mercekteki matlaşmanın düzeyine ve kişinin görme ihtiyacına göre belirlenir.

Belirleyici dört şey vardır. Birincisi matlaşmanın hangi tipte olduğu ve ne kadar ilerlediğidir; arka yüzeyde gelişen katarakt daha hızlı yakınma ürettiği için daha sık kontrol gerektirebilir. İkincisi son muayeneden bu yana görmede ölçülebilir bir değişiklik olup olmadığıdır. Üçüncüsü diyabet, göz tansiyonu ya da uzun süreli kortizon kullanımı gibi eşlik eden bir durumun bulunup bulunmadığıdır. Dördüncüsü ise kişinin günlük hayatının görmeden ne kadar şey beklediğidir; gece araç kullanan biriyle çoğunlukla evde vakit geçiren biri aynı aralıkla izlenmez.

Bir sonraki randevuyu beklemeden başvurulması gereken durumlar da vardır. Görmenin kısa sürede belirgin biçimde bozulması, gözde ağrı başlaması ya da kırmızı bayrak bölümünde sayılan bulguların ortaya çıkması bunların başında gelir.

Kontrolün amacı yalnızca kataraktın ne kadar ilerlediğini ölçmek değildir. Her muayenede göz içi basıncı ve göz dibi de değerlendirilir, çünkü kataraktın varlığı diğer göz hastalıklarına karşı koruma sağlamaz. Görmedeki azalmanın ne kadarının kataraktan, ne kadarının başka bir nedenden kaynaklandığı ancak bu düzenli izlemeyle ayrıştırılabilir.

Kataraktın tedavisi var mı?

Kataraktın bilinen tek tedavisi cerrahidir. Saydamlığını yitirmiş doğal mercek çıkarılır ve yerine göz içi mercek yerleştirilir.

İlaç, damla, gözlük ya da egzersizle merceğin yeniden saydamlaşmasını sağlayan bir yöntem bulunmamaktadır. Bu, kataraktı olan herkesin hemen ameliyat edileceği anlamına da gelmez. Tedavinin varlığı ile tedavinin zamanı birbirinden ayrı sorulardır.

Erken evrede, görme günlük hayatı zorlamıyorsa düzenli takip yeterli olabilir. Kararın verildiği asıl eşik, mercekteki matlaşmanın derecesi değil, kişinin görmesinin yaşam kalitesini ne ölçüde etkilediğidir. Araç kullanmak, okumak, merdiven inip çıkmak ve yüz tanımak gibi işlevlerdeki zorlanma bu değerlendirmenin somut ölçütleridir. Aynı görme düzeyi bir kişi için sorun yaratmayabilir. Bir başkası içinse ciddi bir kısıt anlamına gelir.

Cerrahi kararı ve zamanlaması kişiye özeldir; göz hekiminin muayene bulgularıyla kişinin günlük yaşam ihtiyaçlarını birlikte değerlendirmesiyle verilir. Hangi durumlarda beklemenin makul, hangi durumlarda ertelemenin riskli olduğu kendi başına ayrı bir başlığı hak eder.

Damla ya da gözlükle geçer mi?

Hayır. Gözlük, kataraktın erken döneminde kırıcılık kaymasını düzelterek geçici bir rahatlama sağlayabilir ancak merceğin saydamlığını geri getirmez. Matlaşma ilerledikçe gözlükle elde edilen düzelme de azalır.

Kataraktı önlediği ya da gerilettiği ileri sürülen damlalar, bitkisel karışımlar ve takviyeler için yerleşik bir tıbbi kanıt bulunmamaktadır. Bu ürünlere yönelmenin asıl riski zaman kaybı değil, görmeyi bozan başka bir nedenin gözden kaçmasıdır.

Katarakt önlenebilir mi?

Yaşa bağlı kataraktı tümüyle önleyen bir yöntem bilinmemektedir. Buna karşılık gelişimini hızlandıran bazı etkenler değiştirilebilir niteliktedir.

Güneşin ultraviyole ışınlarına uzun süre korunmasız maruz kalmak bu etkenlerin başında gelir ve ultraviyole filtreli gözlük kullanımı makul bir korunma yöntemidir. Sigaranın bırakılması, kan şekerinin ve tansiyonun kontrol altında tutulması da mercek sağlığını dolaylı olarak destekler. Bu önlemlerin hiçbiri garanti sunmaz.

En etkili yaklaşım düzenli göz muayenesidir. Kırk yaşından sonra, eşlik eden bir hastalık ya da yakınma yoksa belirli aralıklarla yapılan göz kontrolü hem kataraktın hem de sessiz ilerleyen diğer göz hastalıklarının erken saptanmasını sağlar; diyabeti olan kişilerde bu kontrollerin sıklığı ayrıca planlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Katarakt her iki gözde birden mi olur?

Yaşa bağlı katarakt genellikle her iki gözde gelişir, ancak iki göz aynı hızda ilerlemez. Bu nedenle kişi çoğunlukla önce bir gözündeki bulanıklığı fark eder. Travmaya ya da geçirilmiş bir göz sorununa bağlı katarakt ise tek gözde görülebilir.

Katarakt tekrarlar mı?

Çıkarılan doğal mercekte katarakt yeniden oluşmaz. Ancak bazı kişilerde merceğin arkasındaki ince zar zamanla matlaşabilir ve görme yeniden bulanıklaşabilir. Halk arasında bu tabloya kataraktın tekrarlaması denir, oysa farklı bir durumdur ve poliklinik koşullarında uygulanan lazer işlemiyle giderilebilir.

Katarakt kaç yaşında başlar?

Yaşa bağlı katarakt en sık altmış yaş ve üzerinde görülür, ancak elli yaşından itibaren saptanması olağandışı değildir. Diyabet, uzun süreli kortizon kullanımı ve göz travması varlığında çok daha erken yaşlarda ortaya çıkabilir.

Bilgisayar ve telefon kullanımı katarakt yapar mı?

Ekran kullanımının katarakta yol açtığına dair bir kanıt bulunmamaktadır. Uzun süreli ekran kullanımı göz kuruluğu ve yorgunluk yakınmalarına neden olabilir; bu yakınmalar kataraktın bulanıklığıyla karıştırılabildiği için değerlendirilmeleri yerinde olur.

Kataraktı olan biri araç kullanabilir mi?

Bu, görme keskinliğine ve özellikle gece görüşüne bağlıdır. Işık kamaşması nedeniyle gece araç kullanmakta zorlanma, kataraktın günlük yaşamı etkilemeye başladığının en erken göstergelerindendir ve muayene için yeterli bir gerekçedir.

Göz muayenesine giderken neleri hazırlamalıyım?

Kullandığınız ilaçların listesi, mevcut gözlüğünüz, varsa önceki göz muayenesi kayıtları ve diyabet gibi kronik hastalıklarınıza ait güncel tahlil sonuçları muayeneyi kolaylaştırır. Göz bebeği büyütücü damla kullanılabileceği için muayeneye araç kullanmadan gelmeniz önerilir.

Kataraktta Doğru Zamanlamayı Belirleyen Şey Nedir?

Katarakt, tanısı konduğu anda karar verilmesi gereken bir tablo değildir. Çoğu kişide yıllara yayılan bir süreçtir ve bu sürecin hangi noktasında müdahale gerekeceği kişiden kişiye değişir; tanı bir sonuç değil, bir takip başlangıcıdır.

Belirleyici olan üç şey vardır: görmenin günlük hayatı ne ölçüde zorladığı, mercekteki matlaşmanın seyri ve gözde eşlik eden başka bir hastalığın bulunup bulunmadığı. Bu üçü ancak düzenli muayeneyle izlenebilir. Bulanık görme yakınması olan bir kişi için atılacak ilk adım tedavi seçmek değil, görmeyi bozan nedenin doğru saptanmasıdır.

Sana Tıp Merkezi’nde Göz Hastalıkları

Göz Hastalıkları birimi, bulanık görme ve görme azlığı yakınmalarında ayrıntılı göz muayenesi, görme keskinliği ölçümü, göz içi basıncı değerlendirmesi ve göz dibi muayenesi hizmeti sunar. Diyabet gibi kronik hastalıkları bulunan kişilerde göz takibi, dahiliye ve beslenme ve diyetetik birimleriyle birlikte planlanabilir. Birimin kapsamı için Göz Hastalıkları sayfasını inceleyebilir, çalışma gün ve saatlerine iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.